Informatie over hepatitis A

Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV-ISP), OD Volksgezondheid en surveillance - Infectieziekten in de algemene populatie
in samenwerking met
de Vlaamse Gemeenschap van België - Toezicht Volksgezondheid, Infectieziekten en Vaccinatie
bijwerking : juli 2009


  1. Waarom een brochure over hepatitis A?
  2. Wat is hepatitis A?
  3. Hoe uit hepatitis A zich?
  4. Hoe wordt hepatitis A overgedragen?
  5. Waar komt hepatitis A voor?
  6. Wie kan worden besmet met hepatitis A?
  7. Hoe wordt hepatitis A behandeld?
  8. Enkele hygiënische maatregelen
  9. Wat u moet doen als een geval van hepatitis A binnen een gemeenschap optreed
  10. Preventie
  11. Voor meer informatie

1. Waarom een brochure over hepatitis A?

Iedereen kan hepatitis A ontwikkelen of in contact komen met een besmet persoon. Daarom is het belangrijk dat u de symptomen van hepatitis A kent en weet welke hygienische maatregelen moeten worden getroffen om de verspreiding van de ziekte te beperken.
Het WIV (afdeling Epidemiologie) coördineert de surveillance van infectieuze aandoeningen, waaronder hepatitis A, via een netwerk van peillaboratoria. Dit netwerk behelst de helft van alle erkende laboratoria voor microbiologie en vertegenwoordigt ongeveer 70% van de Belgische bevolking. In 2008 diagnosticeerde het netwerk 365 nieuwe gevallen van hepatitis A.


2. Wat is hepatitis A?

Hepatitis A, een van de talrijke infectieuze vormen van geelzucht, is een ziekte die wordt veroorzaakt door een virus. Het virus tast de lever aan en vernietigt een deel van de cellen. De symptomen van de ziekte houden dus verband met de slechte werking van de lever.
De incubatietijd van de ziekte bedraagt gemiddeld 30 dagen. De besmettelijkheid begint in de helft van de incubatieperiode en eindigt pas zeven dagen na het optreden van de geelzucht.


3. Hoe uit hepatitis A zich?

  • aanvankelijk : misselijkheid, braken, gebrek aan eetlust, diarree of constipatie, vermoeidheid, soms matige koorts, spier- en hoofdpijn,
  • na enkele dagen : geelachtige huid (bij 75% van de volwassenen), donkere urine en licht gekleurde of kleurloze ontlasting,
  • gedurende enkele weken : grote vermoeidheid.
Toch treedt hepatitis A soms ongemerkt op : in 50 à 80% van de gevallen bij kinderen < 5 jaar, in 20% van de gevallen bij kinderen >= 5 jaar. De ernst stijgt met de leeftijd.
Een mogelijke maar zeldzame complicatie is fulminerende hepatitis. Deze vorm van hepatitis A is dodelijk.


4. Hoe wordt hepatitis A overgedragen?

  • Van persoon tot persoon :
    • via contact met uitwerpselen van een persoon die is besmet met het virus (feco-orale overdracht),
    • via contact met vuile handen van een besmette persoon,
    • via bloedtransfusie afkomstig van een donor in de incubatieperiode (uitzonderlijk);
  • Door besmette voedingsmiddelen of drankjes in te nemen :
    • rauwe of onvoldoende gebakken schaal- of weekdieren afkomstig uit besmet water,
    • rauwe of gebakken voedingsmiddelen die zijn behandeld door een zieke kok,
    • water (ook ijsblokjes), vooral in ontwikkelingslanden.

5. Waar komt hepatitis A voor?

In de meeste arrondissementen van het land registreert het peillaboratorianetwerk elk jaar opnieuw gevallen van hepatitis A (Figuur 1).
 
Figuur 1 : Indeling van de incidentie/100.000 inwoners van hepatitis A per arrondissement (2008)
Bron : Netwerk van peillaboratoria (W.I.V.)
 

6. Wie kan worden besmet met hepatitis A ?

Hepatitis A kan op elke leeftijd optreden.
Niettemin is de helft van de Belgische bevolking tussen 30 en 35 jaar al met het virus besmet en nu dus immuun.
Van alle gevallen die in 2008 door het peillaboratorianetwerk zijn gediagnosticeerd, zijn er 110 (30%) vastgesteld bij kinderen tussen 5 en 14 jaar en 73 (20%) bij volwassenen tussen 25 en 44 jaar (Figuur 2).
Elk jaar opnieuw wordt een epidemische opstoot in een school, kinderdagverblijf of gezin opgespoord.
Hepatitis A kan op elk ogenblik van het jaar worden overgedragen.
 
Figuur 2 : Indeling van het aantal gevallen van hepatitis A volgens leeftijd (2008)
Bron : Netwerk van Peillaboratoria (W.I.V.)
 

7. Hoe wordt hepatitis A behandeld?

Er bestaat geen specifieke behandeling voor hepatitis A. Bovendien gaat het om een virale infectie, waarvoor antibiotica nutteloos zijn.
Alleen rust kan helpen. Zolang er risico op besmetting is, wordt werken afgeraden. Deze maatregel is van essentieel belang voor wie een functie in de voedingssector heeft en voor wie in contact komt met andere personen.


8. Enkele hygiënische maatregelen

  • voor de zieke en zijn omgeving, nadat zij naar het toilet zijn gegaan :
    • de handen goed wassen met vloeibare zeep,
    • de handen goed afdrogen met wegwerpdoekjes;
  • voor de zieke :
    • een handdoek klaarleggen die slechts één keer of uitsluitend door de patiënt wordt gebruikt,
    • de nagels kort knippen en proper houden,
    • bij voorkeur en in de mate van het mogelijke zorgen voor een apart toilet voor de zieke,
    • geen voedingsmiddelen betasten (het eetgerei dat de patiënt heeft gebruikt mag in de afwasmachine worden gereinigd),
    • niet met de vinger van gerechten proeven;
  • voor de omgeving van de zieke :
    • de handen met vloeibare zeep wassen alvorens men voedingsmiddelen betast,
    • de handen met een propere handdoek drogen,
    • handschoenen aantrekken wanneer men in contact komt met het materiaal dat is besmet met de uitwerpselen van de zieke en het linnengoed apart en op een hoge temperatuur wassen,
    • heel aandachtig (na elk ontlasting en bij voorkeur twee keer per dag) het toilet, inclusief spoeldop, deurklinken en kranen die de zieke gebruikt, reinigen met javel,
    • de po, de luiermatras en de thermometer van de patiënt ontsmetten.

9. Wat u moet doen als een geval van hepatitis A binnen een gemeenschap optreedt

De behandelende arts dient :
  • de zieke af te zonderen zolang hij besmettelijk is,
  • het geval te melden aan de directeur van de gemeenschap,
  • het geval te melden aan de gezondheidsinspecteur van de provincie waar de patiënt verblijft (deze ziekte is immers meldingsplichtig).
De directeur en/of medische dienst van de gemeenschap wordt verzocht het nodige te doen opdat de gezinnen van de personen in deze gemeenschap schriftelijk worden verwittigd van zodra binnen een termijn van twee maand twee gevallen in eenzelfde gemeenschap worden geregistreerd (zie verder).


10. Preventie

Al naargelang het advies van de dokter moet het vaccin (of de steeds minder gebruikte immunoglobulines) worden toegediend aan alle personen die (misschien) contact hebben gehad met de zieke, indien het contact niet langer dan twee weken voordien heeft plaatsgehad.
Vaccinatie wordt stellig aanbevolen voor wie naar Afrika, Azië of Latijns-Amerika reist en zeker als de reis van langere duur is (> 2 weken) of indien er vaak naartoe wordt gereisd.
Bovendien wordt vaccinatie stellig aanbevolen voor de personen die beroepshalve risico lopen op besmetting en jongeren in internaten of gespecialiseerde onderwijsinstellingen.
Voor volwassenen gebeurt de vaccinatie in twee dosissen (€ 45,66/dosis) : de eerste injectie biedt nagenoeg 100% bescherming gedurende één jaar; de tweede biedt na 6 à 12 maand bescherming gedurende ten minste 10 jaar.
Voor kinderen tussen 12 maand en 15 jaar gebeurt de vaccinatie in twee dosissen (€ 30,04/dosis) : 2 injecties met een tussentijd van 6 tot 12 maanden.
Personen die hepatitis A hebben gehad, blijven daarna heel hun leven immuun en moeten niet worden gevaccineerd. In geval van twijfel is het wenselijk om een bloedproef te laten uitvoeren.
Men kan zich ook gelijktijdig tegen hepatitis A en B laten vaccineren (3 dosissen : voor volwassenen : € 54,60/dosis en voor kinderen : € 41,05/dosis) volgens het schema 0, 1, 6 maand. Het gecombineerde vaccin biedt ten minste 10 jaar totale bescherming tegen beide aandoeningen.
Normaalgesproken worden deze vaccins niet terugbetaald door de Sociale Zekerheid. Alleen bepaalde categorieën patiënten, vakmensen en studenten hebben recht op terugbetaling.


Voor meer informatie

WIV-ISP, OD Volksgezondheid en surveillance - Infectieziekten in de algemene populatie
Dr. S. Quoilin, tel. : 02/642.54.04

Deze brochure is verkrijgbaar op het volgend adres :
WIV-ISP, OD Volksgezondheid en surveillance - Infectieziekten in de algemene populatie
J. Wytsmanstraat, 14 - 1050 - Brussel

Mevr. G. Ducoffre, tel. : 02/642.57.77